Przejście do konkretnej litery: A | B | C, Ć | D | E | F | G | H | I | J
Skrócony poradnik czytania śląskich liter: ĕ > eu, ã > au, ô > ou, ō – głoska pośrednia między o i u.
A
- abo – albo
- achtebana – kolejka górska
- agac – akacja
- ajcha – dąb
- ajerkōniak – ajerkoniak
- ajmer – wiadro
- ajnfach – po prostu
- ajntopf – danie jednogarnkowe
- ajzenzejga – piła do metalu
- amōnic(y)jĕ – amunicja
- ancug – garnitur
- apfeldzina – pomarańcza
- arbajt(s)|anzug – ubranie robocze; _houzy – spodnie robocze; _lyłnty – ubranie robocze
- auspuch, auspuf – rura wydechowa samochodu
B
- bab|a – kobieta; _sztil – babsztyl
- baje – będzie
- bajtel – kilka znaczeń: dziecko, mała osoba
- bajzel – bałagan
- bal – piłka
- bamber – rolnik; _stwo – gospodarstwo rolne, najczęściej o dużej powierzchni
- barzyj, bardzi – bardziej
- beblać – mówić niezrozumiale
- be|czeć – płakać; _k – płacz; _ksa – osoba płacząca
- bezuch – odwiedziny
- bibla, biblĕk – niedbaluch, brudas; _ć – brudzić się
- bier – bierz
- bifej – kredens kuchenny
- big|el – wieszak na ubrania; _lĕsko – żelazko; _lować – prasować
- biksa – puszka
- bina – sala taneczna
- binder – krawat
- bisãł(n)gi – szelki do spodni
- blaukraut – czerwona kapusta
- blaza – odcisk
- blumkol – kalafior
- blynd|ować – razić w oczy; _uje – razi
- blysk|ać – błyskać; _ĕ sie – błyska się [blyskło sie – piorun zabłysł]
- bojtel – worek
- bōnclĕk – gliniany garnek
- bracik – brat
- bratańcy – kuzynostwo
- bratkartĕfly – ziemniaki smażone
- bratrura – piekarnik w piecu kaflowym
- brecha – łom
- brely – okulary
- brifkastla – skrzynka na listy
- brōtfana – brytfanna
- brym| zować – hamować; _zy – hamulce
- budy – stragany na odpuście
- buksbaum – bukszpan
- byjk – byk
- był(n)k – bąk
- byrna – żarówka
- bzistrach – cykor
C, Ć
- cãntnĕr – centnar
- cajtōng – gazeta
- całĕ – cała
- cedzić – lać [w znaczeniu sikać]
- cĕf|ać – cofać; _nyłnć – cofnąć
- cejler – licznik obrotowy
- cera – córka
- chabajziy – chwasty, suche kwiaty
- chadziaj – w najczęstszym rozumieniu nazywano tak ludność napływową, która przybyła na ziemie śląskie zza Buga po II wojnie światowej
- chlastnyłnć – uderzyć [chlastnyłnć kogojś w rzić – uderzyć kogoś w pupę]
- chlipać – siorpać
- chōdn|ĕ – zimna; _o – zimno
- chop – chłop; _isko – chłopisko [mężczyzna dużego wzrostu]
- chrobĕk – robak
- chwiĕć – chwiać
- chyjtać – chwytać
- ciã(n)ż|ĕr – ciężar; _ko – ciężko
- ciebie – tobie
- cielĕtka – kilka znaczeń: podejrzane towarzystwo, grupa ludzi głośno się zachowujących
- ciepać – rzucać
- ciepli – kilka znaczeń: cieplej, rzucili [3 osoba liczby mnogiej od słowa rzucić]
- cigarety – papierosy
- colsztok – metr do mierzenia
- cudzyj – obcy
- cufal – przypadek
- cukeriba – burak cukrowy
- cwek – sens [to niy mĕ cweku – to nie ma sensu]
- cwilingi – bliźniaki
- cwyjnger – kojec
- cybiki – szczypiorek
- cyc(k)onosz – biustonosz
- cyckać sie – certolić się z kimś [nie cyckej sie z ni – nie certol się z nim]
- cyga|nić – kłamać; _jnstwo – kłamstwo
- cyjchtować – hodować, uprawiać
- cyjgyłn – kilka znaczeń: Cygan, kłamca,
- cyjnkać – sikać
- cympletka – kapiszon [małe, papierowe naboje do pistoletu, który kupowało się pod straganami na odpuście]
- czãn|sto – często; _ści – częściej
- czymu – czemu
- ćma – ciemno
- ćmĕk – kilka znaczeń: ciemność, ćmok [człowiek niemądry]
- ćmić sie – ściemniać się [już sie ćmi – już się ściemnia]
- ćwikla – ćwikła
D
- dać pozōr – uważać [dej pozōr – uważaj]
- deka – kilka znaczeń: sufit, koc
- dekel – pokrywka
- dĕchtōr – doktor
- dĕwn|i – dawniej; _o – dawno
- dibel – kołek [np. plastikowy do mocowania śrub]
- diĕbeł – diabeł
- do kna – całkiem, bardzo
- do kupy – razem
- dojś – dosyć
- drĕpać – drapać
- dosu|ć – dosypać; _wać – dosypywać
- drabko – szybko
- drĕb|ka – drabina; _ik – drabinka [w niektórych przypadkach również drabina]
- drek – bród
- drugĕ – druga [np. godzina]
- drzizga – drzazga
- dupnyj – duży, wielki
- durch – ciągle
- durśfal – biegunka
- dwiyrza, dwiyrzi – drzwi
- dwōrek – podwórze
- dycki (wdycki) – zawsze
- dyly – podłoga
- dymfer – parnik
- dynkmal – nagrobek, pomnik
- dyntka – dętka
- dziĕcha – dziewczyna
- dzieciyłntko – dzieciątko Jezus, które przynosi prezenty w Boże Narodzenie
- dżampreza [slang młodzieżowy] – impreza
E
- egal– obojętnie
- ejzel – osioł
- ekstra – osobno
- elefãnt – słoń
- elfmejter, elwer – rzut karny
F
- fabrikfejler – wada fabryczna
- faflać – pleść głupoty
- faj|er – przyjęcię; _rować – świętować
- fajniyłntko – czyścioszek, osoba dbająca przesadnie o porządek
- farĕrz – ksiądz
- fazan – bażant
- fãndzĕl|a – kilka znaczeń: fasola, osoba która mówi bez sensu, _ić – mówić bez sensu
- fedra – sprężyna
- fedrować – pracować w kopalni, wydobywać węgiel
- fejler – błąd
- fertig – gotowy
- feszter – leśniczy
- fet – tłuszcz
- flaszka – butelka
- flek – plama
- fleksa – szlifierka
- flider – krzew bzu
- fliger – helikopter
- flizy – kafelki
- flugcojg – samolot
- fougel – ptak
- fojer|man – strażak; _wera – samochód strażacki
- fojyr|cojg – zapalniczka; _ka – ognisko
- foter – tata
- fotografka – zdjęcie
- fōrt – precz, odejdź [idź fōrt – idź stąd], być gdzieś [jadã fōrt – jadę gdzieś]
- fruwać – latać
- furgać – latać
- fusbal – piłka nożna
- fuslajsta – listwa przypodłogowa
- fut|er – pokarm; _rować – karmić [w odniesieniu do zwierząt]
- fuzekly – skarpety
- fyrdzichy – brzoskwinie
G
- ganc – całkiem, bardzo
- gã(n)ś – gęś
- galĕty – spodnie
- gał|ã(n)ź – gałąź, _yłnzka – gałązka
- gãmba – gęba
- gańba – wstyd
- gardin|a – firana; _sztanga – karnisz
- gebis – sztuczna szczęka
- geburstag – urodziny
- gĕdać – gadać, mówić
- geltag – wypłata
- gelynder – poręcz
- gełãmbiĕrz – gołębiarz
- gemiza – jarzyny [potrawa]
- gepekhalter – bagażnik rowerowy
- geszynk – prezent
- gib|ko – szybko; _ać sie – spieszyć się [gibej sie – spiesz się]
- giskana – konewka
- gizd – łobuz
- glac|a – łysina; _ĕk – człowiek mający łysinę
- glajzy – tory
- glizda – dżdżownica
- głãmboko – głęboko
- gnĕtek – pieniek służący do rąbania drewna
- gnojĕk – gnojownik
- go – jego
- gody – Boże Narodzenie
- gorko – gorąco
- gorze – pali się
- gorzeł|a – wóda; _ka – wódka
- gōra – kilka znaczeń: miejsce położenia czegoś, strych [idã na gōrã – idę na strych]
- grĕf – graf
- gulgajśki – napój do picia [używane w żargonie młodzieżowym na początku XXI wieku]
- gumin – guma [jako materiał]; _ianyj – gumowy
- guminiĕki, gumisztifly – kalosze
- guptajś – głuptas
- gwōjźdź – gwóźdź
H
- haj|ać – głaskać; _ciać – również głaskać, ale jest to forma bardziej zdrobniała
- hajc|ować – grzać; _ōng – ogrzewanie; _uje – grzeje
- hajziel – ubikacja
- he(j)b|el – strug; _lować – strugać drewno
- hĕ|czyć – haczyć; _k – hak
- heklować – szydełkować
- heksa – czarownica
- helm – hełm
- hercszlag – zawał serca
- hic – upał
- hnet – wkrótce
- houzy – spodnie
- hujśtać sie – bujać się
- huknyłnć – huknąć
I
- idzie – można [to idzie zrobić – to można zrobić]
- igel – jeż
- innĕ – inna
- izba – pokój
J
- ja – tak
- jabko – jabłko
- jakĕś – jakaś
- jãnczeć – jęczeć
- jãnczmiyń – jęczmień
- jãnzur – jęzor
- jĕ – ja [jĕ tu je – ja tu jestem]
- je – jest
- jĕdło – jedzenie
- jegła – igła
- juterko – morga [=ok. 0,25 ha]
- juzajś – znowu
- jyno – tylko
- jynzyk – język