Poszukując pierwszej części publikacji „Dialekt głogówecki” z 1963 r., natrafiłem na informację o śmierci jej autora – prof. Feliksa Pluty – wybitnego językoznawcę, dialektologa, wieloletniego pracownika Instytutu Śląskiego. Prof. dr hab. Pluta zmarł 30 litopada 2025 r. w wieku 97 lat.
Dla mnie był on osobą, dzięki której zacząłem bardziej szczegółowo analizować lokalną odmianę śląskiego, którą posługują się mieszkańcy moich rodzinnych stron (jak i ja sam). Wydane przez niego dwie publikacje „Dialekt głogówecki” (część I: Fonetyka, 1963 r.; część II: Słowotwórstwo, fleksja, teksty gwarowe, 1964 r.) były katalizatorem do poszerzenia moich badań. Po lekturze tych pozycji zacząłem bardziej przysłuchiwać się gĕdce i gŏdce mieszkańców mojego Hajmatu. Odnotowywałem różne ciekawostki, a z biegiem czasu sam zacząłem pisać o zjawisku hĕczyniĕ. Dzięki temu, dziś coraz więcej osób wie, czym jest dwugłoska „eu” w dialekcie głogóweckiem. Niestety nie miałem okazji poznać profesora osobiście.
Jak czytamy na stronie internetowej Instytutu Śląskiego: „Profesor w latach 60. brał udział w badaniach terenowych wraz ze Stanisławem Bąkiem, Henrykiem Borkiem, Franciszkiem Bizoniem czy Walentym Dobrzyńskim, pozyskując materiał gwarowy, potrzebny do opracowania słownika gwar śląskich. Po śmierci profesorów S. Bąka i S. Rosponda kierował, aż do 1990 r. pracami zespołu dialektologów w Instytucie Śląskim. Wówczas to kartoteka słownika została uzupełniona i wzbogacona nowymi materiałami. Prof. Feliks Pluta wnikliwie opracował gwary prudnickie, a z jego zbiorów Pracownia Badań Językoznawczych korzysta do dziś”.
** Źródło: www.instytutslaski.pl/wspomnienie/zmarl-profesor-feliks-pluta, dostęp: 2.01.2026. **
Życiorys
Feliks Pluta – urodził się w 1928 r. w Ostrowcach, w województwie świętokrzyskim, gdzie spędził dzieciństwo i wczesną młodość wychowywany przez matkę, ponieważ jego ojciec zarabiał na utrzymanie rodziny we Francji przez 16 lat jako robotnik. Gimnazjum i liceum humanistyczne ukończył w Przemyślu. Następnie studiował filologię polską początkowo na Uniwersytecie Wrocławskim, po czym przeniósł się na Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Po ukończeniu studiów w 1954 r. przeniósł się do Opola. Należał do pionierów opolskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej. Przeszedł na niej wszystkie stopnie kariery akademickiej od asystenta poprzez doktorat w 1961 r., mianowanie docentem w 1968 r. do profesora w 1976 r. Bezkonfliktowo pełnił wiele ważnych ról społecznych, w jakich może występować uczony najwyższej miary: ról badacza, nauczyciela, eksperta, doradcy oraz organizatora. Przez 19 lat (w latach 1968-1987) nieprzerwanie pełnił funkcję dziekana Wydziału Filologiczno-Historycznego WSP.
Pod Jego kierownictwem wydział uzyskał prawa habilitowania, najpierw w dyscyplinie historia w 1973 r., a następnie w 1986 r. w zakresie językoznawstwa i literaturoznawstwa. Za jego kadencji Wydział Filologiczno-Historyczny znacznie zdystansował Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii WSP. Ponadto przez wiele lat Feliks Pluta wykładał w Wyższej Szkole Pedagogicznej im. Jana Długosza w Częstochowie.
** Źródło: www.tezeusz.pl/dialekt-glogowecki-cz-ii-pluta-feliks-426703, dostęp: 2.01.2026. **
** Grafika poglądowa Aktualności: zdjęcie prof. Pluty z fanpage’a Instytutu Językoznawstwa UO (wyostrzone i poprawione jakościowo), dostęp: 2.01.2026 oraz skan okładki z publikacji „Dialekt głogówecki” (ze zbiorów własnych). **
