Przejście do konkretnej litery: R | S, Ś | T | U | W | Y | Z, Ź, Ż
Skrócony poradnik czytania śląskich liter: ĕ > eu, ã > au, ô > ou, ō – głoska pośrednia między o i u.
R
- rabs – rzepak
- radować sie – cieszyć się
- rajfy – opony
- rajs – ryż
- rajz|a – podróż; _ować – podróżować
- rã(n)ki – ręce
- rejgenszyrm – parasol
- rĕz – raz
- robsik – kłusownik
- rok – spódnica
- rozsu|ć – rozsypać; _wać – rozsypywać
- roztomajt|ĕ – różna; _y – różne
- rujść – rdza
- ryczeć – krzyczeć, płakać
- ryczka – mały stołek
- ryjchli – wcześniej
- ryjgel – rygiel
- ryl – szpadel
- ryłmbać – rąbać
- rynta – renta
- rzić – tyłek, dupa
- rzykać – modlić się
- rzyłndzić – rządzić [zarówno w znaczeniu mówienia, jak i sprawowania rządów]
S, Ś
- sã – tu, tutaj
- se – sobie
- seblyc sie – rozebrać się
- sĕrnik – sarna
- sfada – kłótnia
- sfurgnyłnć – spaść
- sieli – czy
- siĕć – siać
- siniĕk – siniak, podgrzybek
- sipa – łopata
- sitowia – trzcina, wysoka trawa rosnąca na terenach podmokłych
- siyłã – dużo
- skapn|ie sie – zorientuje się; _yłnć sie – zorientować się
- skĕzać – skazać
- skiż – z powodu
- skludzić – schować
- skoczki – kilka znaczeń: pchły, Palenie Żuru
- skōjnczyć – skończyć
- skyłnd – skąd
- slyjź – zejdź
- smarkĕcz – smarkacz
- smiatek – zmiotka
- smyjk – włóczęga [w znaczeniu osoby, która się gdzieś włóczy]; _ać – włóczyć się
- sōm – sam
- sōmsiĕd – sąsiad
- sōny – słone
- spodek – spód
- spodniĕki – kalesony
- spōrnyj – uparty
- stajać – ztopić się [śniyg dzisiej stajeł – śnieg dziś stopniał]
- starać sie – martwić się [tyj sie ō mie nie starej – ty się o mnie nie martw]
- starojś – kilka znaczeń: zmartwienie, starość; _ci – zmartwienia
- stełek – stołek
- stĕw – staw
- stolĕrz – stolarz
- stracić – zgubić
- strōm – drzewo
- struga|czka – obieraczka do warzyw/owoców; _ć – obierać
- studzić sie – nudzić się [mi sie studzi – mi się nudzi]
- styknie – wytarczy
- suć – sypać
- szĕlka – kubek
- szajspapiōr – papier toaletowy
- szaufla – szufla, szufelka, łopata
- szczewiki – buty
- szczukać – czkać [w sensie mieć czkawkę]
- szeslył(n)g – szezlong
- szĕlka – kubek
- sziberdach – otwierany dach w samochodzie
- szild – szyld
- szkeła – szkoła
- szklōnka – szklanka [również w znaczeniu oblodzonej drogi]
- szkorupa – dachówka
- szkubać – skubać
- szkworc – szpak
- szlafcimer, szlafsztuba – sypialnia
- szlajfka – wstążka
- szlajfpapiōr – papier ścierny
- szlauch – wąż [najczęściej ogrodowy]
- szlojder – proca
- szlojza – jaz
- szluk – łyk [np. wody]; _nyłnć – łyknąć
- szmajdnyłnć sie – machnąć się, spudłować
- sznaps – wódka
- sznejflug – pług śnieżny
- sznita – kromka chleba
- sznupać – węszyć, szukać czegoś ukrytego
- szosa, szoseja, szosejĕ – szosa
- szpajcha – szprycha
- szpajza – danie, potrawa
- szpajzekamra– spiżarnia
- szpek – słonina
- szpica – szpic, ostry koniec; _tyj – ostry, zaostrzony
- szporować – oszczędzać
- szpyrki – skwarki
- szraunk – szafa
- sztalować – ustawiać
- sztanga – wagon 10 opakowań papierosów
- sztau – korek uliczny
- sztek|douza – gniazdko wtyczkowe; _er – wtyczka
- sztĕba – sztacheta
- sztimuje – zgadza się, pasuje
- sztory – zasłony okienne
- sztrajchly – zapałki
- sztroum – prąd
- sztrykować – robić na drutach
- sztuch|ać – popychać; _nyłnć – popchnąć
- sztupować – cerować
- sztynder – stojak; _na praniy – stojąca suszarka na pranie
- sztyrować – przeszkadzać
- szuflĕda – szuflada
- szusblech – błotnik
- szwam – gąbka do mycia
- szyjba – szyba
- szyjpki – ciastka
- ściekłyj – wściekły
- ślimĕk – kilka znaczeń: ślimak, mazgaj
- ślimt|ać – kilka znaczeń: płakać, ślinić kogoś, ślinić się [nie ślimtej mie – nie ślin mnie]; _ĕk – beczek
- ślōm – błoto
- Ślyłnzĕk – Ślązak
- ślypek – ćma
- ślypia – oczy, ślepia
- śniĕda|ć – jeść śniadanie; _niy – śniadanie
- śniki – sny
- śpik – sen [ale ejś mieł dzisiej twardyj śpik – ale miałeś dziś twardy sen]
- świãnto – święto
- świtać – skakać [nie świtej tu – nie skacz tutaj]
- świśla – wyłaz dachowy
T
- tãnt|ĕ – tamta; _o – tamto
- tajncować – tańczyć
- tanksztela – stacja benzynowa
- tasz|a – torba; _ka – torebka
- taszlampa – latarka
- taszyntuch – chusteczka
- tã – tam
- tej – herbata
- telefōn komōrkowyj – telefon komórkowy
- taky – takie
- tela – tyle
- tĕczka – taczka
- tĕplać sie – taplać się
- tĕpola – topola
- tĕrg – targ
- tigel – patelnia
- tisztuch – obrus
- tkać sie – pchać się [dzie sie tkĕsz? – gdzie się pchasz?]
- tnyłnć – ciąć
- toć – oczywiście
- toty – to
- tomaty – pomidory
- topek – nocnik
- topić – palić w piecu
- treciny – trociny
- trejger – wspornik [metalowy, stosowany w budownictwie]
- tresek – podkoszulek
- trĕwa – trawa
- trichter – lejek
- trocha – trochę
- tryłmbka – trąbka
- tukej – tutaj
- tyj – ty
- tygo – tego
- tymu – temu [2 lata tymu – 2 lata temu]
- tyn – ten
- tytłać – macać
U
- ujek – wujek
- ukłĕdać – układać
- ungefer – około
- unmyjglich – niemożliwe
- unterhouzy – kalesony [nieliczni słowo to wymawiają z dwugłoską „eu” – unterheuzy]
- urlĕp – urlop
- uryjngel – kolczyk
- uschnyłnć – uschnąć
- usuchnyłnć – posłuchać kogoś
- ustymp – ubikacja
- uszporować – zaoszczędzić
- utnyłnć – uciąć
- utratki – dzieci zmarłe w młodym wieku lub od razu po porodzie
- uwarzyć – ugotować
- uwijać sie – spieszyć się
W
- w drine – w środku, wewnątrz
- w migu – w mgnieniu [w sensie, że szybko]
- w poszczodku – w środku
- wachować – pilnować
- wadzić sie – kłócić się
- wartko – prędko
- warz|echa – warząchew [drewniana łyżka kuchenna]; _yć – gotować
- waserlajtōng – wodociąg
- waserwĕga – poziomica
- wãndr|ować – wędrować; _us – wędrownik
- wciepnyłnć – wrzucić
- wcisnyłnć – wcisnąć
- wdycki (dycki) – zawsze
- wejlować – głosować
- wejź – wziąć
- weker – budzik
- wełać – wołać
- wĕga – waga
- wiat|er – wiatr, _rĕk – wiatrak
- wic – kawał
- wichłać – kłamać
- widĕka – widelec
- wieczerza – kolacja; _ć – jeść kolację
- wiela – ile
- wilg|ło – wilgotno; _łyj – wilgotny; _otnyj – wilgotny
- winterrajfy – opony zimowe
- wiylĕk – piec do pieczenie chleba
- wiyrch – kilka znaczeń: wierzch [to leżyj na wiyrchu – to leży na wierzchu], góra [najczęściej jako położona na wyższej kondygnacji część budynku]
- włajzić – wchodzić
- włyłnczyć – włączyć
- wyklerować – wyjaśnić, wytłumaczyć
- wyłns – wąs
- wrejście – wreszcie
- wrōżyć – myśleć [jĕ wrōżã – ja myślę]
- wōniać – pachnieć [tyj wōniĕrz – ty pachniesz]
- wōszt – kiełbasa
- wycedzić sie – wysikać się
- wyciepnyłnć – wyrzucić
- wygōn – wygon, pastwisko
- wygyłniać – wyganiać
- wył – kilka znaczeń: wam, wół
- wyjńskyrok – w zeszłym roku
- wy(j)nkel – kąt prosty, róg [za wy(j)nklã – za rogiem]
- wyłyłnczyć – wyłączyć
Y
- yno – tylko
Z, Ź, Ż
- zablysknyłnć – zabłysnąć [w znaczeniu, że piorun zabłysł]
- zadek – tył, tyłek
- zajś – znowu
- zalycki – wypominki
- zarujściałyj – zardzewiały [ta blacha je zarujściałĕ – ta blacha jest zardzewiała]
- zatel – siodełko w rowerze
- zatopić – rozpalić w piecu
- zãmby – zęby
- zetw|ać – poczekać; _ej – poczekaj
- ześwitnyłnć – zeskoczyć
- zĕl – sala taneczna
- zĕpaska – fartuch
- zĕza – sos
- zetnyłnć – ściąć
- zic – siedzenie w samochodzie
- zicher(h)ajcka, ziherka – agrafka
- zicherōng – bezpiecznik
- ziely – chwasty
- z kuli – z powodu [kogoś, czegoś]
- złajzić – schodzić
- złyjknyłnć – połknąć
- zmarzlik – zmarzluch
- zwieł – kilka znaczeń: nazywał się [ôn sie zwieł Hajnrich – on nazywał siã Henryk], zwiał [czas przeszły od zwiać]
- zygowek – poduszka
- zygrōdka – ogródek
- zorta – rodzaj
- ździebko – trochę
- żdżadło – lustro
- żelazło – żelazo [jako metal
- żełyłndek – żołądek
- żĕdyn – żaden
- żĕl – żal
- żgać – kłuć [słōńcy świyci tak, że aże żgĕ – słońce świeci tak, że aż kłuje]