Tydzień temu podjąłem się próby przedstawienia pisowni miejscowości parafii Racławiczki po śląsku. Dziś czas na kolejną parafię, w której mieszkańcy posługują się dwugłoską „eu” – a jest to parafia Łącznik.
Tak samo jak wcześniej, każda z miejscowości została napisana w czterech wariantach: w mianowniku, w formie odpowiadającej na pytanie „Gdzie mieszkam?”, w formie kierunkowej „Dokąd jadę” oraz opisującej położenie wioski pomiędzy inną miejscowością.
Nazwa polska (nazwa niemiecka) > nazwa śląska w mianowniku:
- Brzeźnica (Bresnitz) > Brzejźnica
- Chrzelice (Schelitz) > Chrzelicy, Krzelicy
- Dębina (Dambine) > Dymbina, Dãmbina
- Frącki (Frontzki) > Fryłncki
- Łącznik (Lonschnik) > Łył(n)cznik
- Mokra (Mokrau) > Mokrĕ lub tak jak po polsku Mokra
- Moszna (Moschen) > tak jak po polsku Moszna
- Ogiernicze (Legelsdorf) > Ôgierniczy, Ogerniczy
- Pogórze (Pogosch) > Pogorzy, Pogorzyj
Uwaga dotycząca Chrzelic – w przypadku tej miejscowości, w wymowie spotykana jest jeszcze forma z literą „K” na początku – „Krzelicy”. Tak nazwę tej wioski wymawiają najczęściej najstarsi mieszkańcy. Współczesne pokolenie używa już zdecydowanie formy Chrzelicy.
Uwaga dotycząca Ogiernicza – tutaj mamy do czynienia z dwoma wariantami wymowy: jeden z literą „i” na trzecim miejscu, a drugi bez tej litery. Ponadto jedni mieszkańcy nazwę tej miejscowości wymawiają z labializacją, czyli z „Ô” na początku, a inni bez – tj. z literą „O”.
Nazwa odpowiadająca na pytanie: „Gdzie mieszkam?” > „Dzie miyszkył?”:
- w Brzejźnicyj
- w Chrzelicach, w Krzelicach
- na Dymbinie, na Dãmbinie
- na Fryłnckach, we Fryłnckach
- w Łył(n)czniku
- na Mokryj, w Mokryj
- na Mosznie, w Mosznie
- w Ôg(i)erniczu, w Ôg(i)erniczach – również w wariantach bez litery „Ô”, tj. z „O” na początku
- w Pogorzyj
Nazwa kierunkowa: „Jadę…” > „Jadã…”:
- na Brzejźnicã, do Brzejźnicy
- na Chrzelicy, do Chrzelic – również w wariatach z „K” na początku: na Krzelicy, do Krzelic
- na Dymbinã, na Dãmbinã (rzadziej: do Dymbiny i do Dãmbiny)
- na Fryłncki, do Fryłncek
- do Łył(n)cznika
- na Mokrã, do Mokry
- na Mosznã, do Moszny
- na Ôg(i)erniczy, do Ôg(i)ernicza, do Ôg(i)erniczĕ, do Ôg(i)erniczōw – również z „O” na początku.
- do Pogorzyj
Uwaga do spójników „na” oraz „do” – jak widać na powyższych przykładach, w przypadku określenia kierunkowego, w wielu nazwach przypadkach występują dwa warianty wymowy: jeden z przedrostkiem „na”, a drugi z przedrostkiem „do”. Na podstawie moich obserwacji jestem skłonny twierdzić, że przedrostek „na” używany jest częściej wśród starszego pokolenia mieszkańców, a przedrostek „do” – wśród młodszego.
Uwagi dotyczące Ogiernicza:
- w przypadku nazwy kierunkowej z pewnością zaskakuje ilość występujących wariantów. W przedstawionej przeze mnie pisowni mamy do czynienia zarówno z przedrostkami „na” oraz „do”, występowaniem końcówki „ĕ”, jak i odmianą nazwy miejscowości w liczbie mnogiej – mimo, że w mianowniku Ogiernicze jest liczbą pojedynczą.
- Do tego dochodzi też pisownia zarówno z literą „i” jak i bez niej oraz wymowa z labializacją, jak i bez niej.
- Podczas jednej z rozmów z pochodzącym z Pogórza mieszańcem Smolarni – pytając o miejsce zamieszkania pewnej osoby – usłyszałem również formę z literą „j” na drugim miejscu: „z Ôjgierniczĕ”.
Położenie wioski: „Między Prudnikiem a…” > „Miyndzy Prunikã, a…”:
- Brzejźnicył
- Chrzelicōma
- Dymbinył, Dãmbinył
- Fryłnckōma
- Łył(n)cznikã
- Mokrył
- Mosznył
- Ôgierniczã, Ôgierniczōma
- Pogorzyj, Pogorzōma
