Pisownia nazw miejscowości po śląsku – Przechód

Z Rzymkowic, o których pisałem kilka dni temu (link do wpisu) przenosimy się do Przechodu. Jest to miejscowość, co do której nie mam pewności, czy występuje w niej dwugłoska „eu” – według F. Pluty, który badał dialekt głogówecki, Przechód leży już poza tym obszarem. Zdanie to podzielają również mieszkańcy położonych na południe Rzymkowic. Miejscowości, która prawdopodobnie jest ostatnią wioską w tym rejonie, której mieszkańcy do dziś hĕczył.

Na początku czerwca tego roku, w ramach prowadzonych przeze mnie poszukiwań genealogicznych, miałem okazję rozmawiać z rodowitą mieszkanką Rzymkowic. Jednym z tematów nazej rozmowy była lokalna nazwa „Pasternik” – tak określa się grupę zabudowań położonych w północnej części Rzymkowic. Na niemieckich mapach Messtischblatt funkcjonowała ona pod nazwą Unter Ringwitz (tłum. pod Rzymkowicami).

Pasternik – to było Unter Ringwitz. To nĕleżało, ty pĕrã chałpōw do Przichoda. To było Rzynkowicy,. […] W kierōnku lejśniczōwki, potyn jedziesz dali, nie wjedziesz na tyn Pasternik, (j)yno jakbyjś jecheł dali ku Przichodzie, to potyn nastympnĕ drōga.

Według relacji Lidwiny Sajonz z Pogórza z dnia 9.06.2024 r.
Powyższy cytat w formie nagrania audio [L. Sajonz, 9.06.2024 r.].
Fragment mapy Messtischblatt z 1937 r. z widoczną nazwą Unter Ringwitz
Fragment mapy Messtischblatt z 1937 r. z widoczną nazwą Unter Ringwitz [AMZP, arkusz mapy nr 5472 Waldfurt].

Z powyższego cytatu dowiadujemy się, że:

  • Przechód to po śląsku Przichōd,
  • jadąc do Przechodu mówimy:  jadã do Przichoda, ale również: jadã ku Przichodzie,
  • a jeśli mówimy o kimś, że pochodzi z tej miejscowości, to powiemy: ôn/ôna je ze Przichoda.

Historia lokalna

Z historycznego i genealogicznego punktu widzenia, opisywany tutaj temat był dla mnie o tyle ważny, że pomógł mi zidentyfikować miejscowość urodzenia przodków, których poszukiwałem. Okazało się bowiem, że w akcie urodzenia dostępnym w urzędzie stanu cywilnego wpisano inną miejscowość urodzenia niż w księgach kościelnych. W pierwszym przypadku podano Przechód, a w drugim – Unter Ringwitz – czyli Rzymkowice.

Jest to jeden z wiele przykładów na to, jak ważne w poszukiwaniach genealogicznych są rozmowy z żyjącymi członkami rodzin, dzięki którym możemy uzupełnić i uporządkować posiadaną już wiedzę o swoich przodkach.

Różne zapisy miejsca urodzenia tej samej osoby w zależności od dokumentu: na górze akt urodzenia USC, według którego dziecko urodziło się w Przechodzie; na dole adnotacja z księgi chrztów, według której dziecko urodziło się w części wsi zwanej „Unter Ringwitz” [APO, USC Rzymkowice, AU nr 82/1922; Ks.-C. par. Rzymkowice, wpis nr 40/1922].

Dodaj komentarz

Gĕdka - dwugłoska "eu" w dialekcie głogóweckim
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.